Sırbistan’daki street art sahnesini tek bir cümleyle nasıl tanımlarsın?

Bu sahne 1990’lardan itibaren yavaş yavaş gelişti ve kendi stilini ve imzasını oluşturdu. Zaman içinde birçok şey değişti ve Sırbistan, dünyanın başka yerlerinde çoktan gelişmeye başlamış olan küresel bir trende yetişti. Bugün Sırbistan’da Niš’ten Subotica’ya kadar harika street art ve graffiti sanatçıları var. Benim favori örneğim, Çaçak’ta 10 yıldır düzenlenen DUK festivalidir. DUK, sanatın bir şehir ve onun sakinleri üzerindeki etkisini ve kamusal alanda kültür ve sanatın neden beslenmesi gerektiğini gösteren en iyi örnektir. Yerli ve uluslararası sanatçıların eserleri bugün Çaçak’ta 10’dan fazla noktayı süslüyor.

Muraller söz konusu olduğunda Belgrad’ın enerjisi Novi Sad, Niš veya daha küçük şehirlerden farklı mı?

Sokak sanatının ortaya çıktığı çevre, onun temposunu, stilini ve yönünü belirler. Bu yüzden her şehirde farklı bir şey görmek mümkündür. Bazı sanatçıların stili o kadar belirgindir ki, onları şekillendiren yerin imzası haline gelir.

Bir mural için yer seçerken önce duvarı mı yoksa şehrin hikâyesini mi “hissediyorsun”?

Her zaman değil. Bazen bu sadece bir an ve benim kişisel bakış açım oluyor. Sanırım çalışmalarımı en çok iç dünyam şekillendiriyor. Belgrad benim şehrim ve bana her zaman yeni bir şey yaratmak için ilham veriyor.

Seni özellikle etkileyen bir Sırp şehri var mı ve neden?

Sırbistan’ın birçok yerinde çizim yapma fırsatı buldum ve her yer bana yeni bir deneyim ve bakış açısı kazandırdı. Kamusal alandaki müdahaleler sayesinde bir şehri daha yakından tanıma fırsatı elde ediyorsunuz. Bu, merakı uyandıran ve şeyleri farklı bir şekilde görmenizi sağlayan bir keşif yolculuğu gibi.

Street art bugün bir şehrin turistik deneyiminin ne kadar parçası? Muraller kentsel bir cazibe merkezi olabilir mi?

Muraller zaten kentsel bir cazibe merkezi. Organize street art turları var, ama aynı zamanda yeni eserleri kendi başına keşfetmek isteyen insanlar da var. En sevdiğim turu sanat tarihçisi Ljiljana Radošević yürütüyor; kendisi Sırbistan’da street art ve graffiti konusunda en büyük uzmanlardan biridir.

Murallerin aracılığıyla yoldan geçenlere en çok hangi mesajı vermek istersin?

Tek bir mesaj seçmem gerekseydi, bu şu olurdu: Sürekli acımasız olan bir toplumda nazik olmak çok punk bir şeydir.

Yerel toplumun sana yardım ettiği ya da alışılmadık bir şekilde tepki verdiği bir durum oldu mu?

Sokak sanatında en önemli şey topluluktur. Topluluk olmadan o var olamaz. Murallerin yapılmasına yardım eden ve aynı zamanda ilham veren birçok örnek ve birçok topluluk var.

Çalıştığın en sıra dışı ya da en zor yer neresi oldu?

Siloslar!

Bu iki muralı yapmak bana pek çok şey öğretti — teknik konulardan yaratıcı ve kişisel deneyimlere kadar. Bu deneyimin bana ne kadarını başarabileceğimi ve içimde nasıl bir güç olduğunu gösterdiğini düşünüyorum.

Bugün Sırbistan’daki street art daha çok sanat mı, aktivizm mi yoksa şehrin görsel kimliği mi?

Aslında bu üçünün birleşimi street art’ı oluşturuyor.

Sırbistan’da istediğin herhangi bir duvarı boyayabilseydin, neresi olurdu ve üzerine ne çizerdin?

Ben Yeni Belgrad’da büyüdüm ve kesinlikle Genex Kulesi olurdu. Tam olarak ne çizeceğimi bilmiyorum ama Yeni Belgrad’ın hikâyeleriyle ilgili olurdu.