Bayram kalabalığından uzak

Ocak ayının başının güzel bir özelliği vardır: dünya hâlâ daha sessiz konuşur ve insan kendini daha kolay duyar. Bu, bugün “dijital detoks” dediğimiz şey için ideal bir zamandır; büyüklerimizin ise basitçe “biraz temiz hava almaya çıktım” dediği şey. Zlatibor’da bu “hava” bir metafor değildir: reçine, odun fırınından çıkan duman ve ayakların altında eski bir plak gibi çıtırdayan kar kokar.

Buradaki kırsal konaklama sadece bir geceleme değildir; küçük bir ritim okuludur. Sabahları sizi sessizlik uyandırır – bildirimlerin olmadığı, gerçek sessizlik – ve kahvaltı, herhangi bir espressodan daha hızlı hayata döndürür: ev yapımı ekmek, kaymak, peynir, siz uyurken ağır ağır pişmiş, kaşıkla yenen sıcak bir yemek. Sonra, acele etmeden, gün kendi kendine şekillenir: biraz yürüyüş, biraz sohbet ve ellerle yapılan küçük zanaatlar. Zlatibor köyleri uzun zaman önce lüksün sadelikte yattığını anlamıştır – sağlıklı yemekte, temiz suda ve yaşanan bir gelenekte.

Gostilje, doğanın anlatıcı rolünü üstlendiği yerlerden biridir; size sadece başınızı sallamak ve hikâyenin akışını ona bırakmak kalır. Buradaki en bilinen “dönüm noktası” şelaledir: Gostilje Nehri, Katušnica’ya karışmadan önce, yaklaşık 20 metre yüksekliğindeki kireçtaşı bir kayalıktan aşağı dökülür ve bizi basit mucizelerden ne kadar uzaklaştığımızı hatırlatmak istercesine, çizilmiş gibi duran bir manzara yaratır.

Ve bu tek bir sahne değildir. Aşağı doğru ilerledikçe, daha küçük şelaleler, çağlayanlar ve kaskatlar inci taneleri gibi dizilir; yürüyüş çok bölümlü bir “diziye” dönüşür.

Gostilje, Zlatibor’a neredeyse bir adım mesafededir – merkezden yaklaşık 25 kilometre uzaklıkta – bu da onu aile hafta sonları ya da şehirden kısa bir kaçamak için ideal kılar. Onu benzersiz yapan yalnızca su değildir; doğanın hâlâ evin asıl sahibi olduğu bir köyde bulunma hissidir. Siz misafirsiniz – hem de en iyi yere, suyun mırıltısının yanına buyur edilen misafir. Gostilje çevresindeki kırsal evlerde gün, “ev yapımı”nın tam anlamıyla yaşanır: ev yapımı yemekler, ev yapımı sohbetler, ev yapımı bir tempo. Ve en önemlisi – burada detoks planlanmaz, kendiliğinden olur.

Eğer Gostilje Zlatibor’un suyla atılmış imzasıysa, Sirogojno onun el yazısıdır – yünle, ahşapla ve bilgece bir yaşam anlayışının tanıkları olan eski evlerle yazılmış. Sirogojno’da açık hava müzesi “Staro selo” (Eski Köy) bulunur: yaklaşık beş hektarlık bir alanda, Zlatibor köylerinden taşınmış yaklaşık 50 yapı – ahşap evler ve yardımcı binalar – Dinara dağlık bölgesinin mimarisini, iç düzenini ve yaşam biçimini korumak amacıyla bir araya getirilmiştir.

Müzenin kurulmasına yönelik çalışmalar 1979 yılında başlamıştır ve Aziz Havariler Petrus ve Pavlus Kilisesi’nin yanındaki konumu, geleneğin burada bilinçli olarak kapının eşiğinde durduğunu düşündürür – fark edilmemesi mümkün olmasın diye.

Sirogojno, günümüzde nadiren rastlanan bir özelliğiyle de benzersizdir: tüm bölgenin kültürel simgesi hâline gelmiş bir kadın zanaatı. Yün işleme ve yünlü giysi yapımı geleneği yüzyıllardır yaşatılmakta; bu mirastan da tanınmış “Sirogojno Style” doğmuştur – Zlatibor’un örgücü kadınlarının ve her ilmeğe hem sıcaklığı hem estetiği katmayı bilen ellerin hikâyesi.

Müze bugün de geleneksel kadın işlerinin “canlandırılmasını” sürdürür – eğirme, dokuma, örgü ve nakış – bu yüzden ziyaret sadece geçmişte bir yürüyüş değil, yaşayan bir bilgiyle karşılaşmadır.

Yanınıza rahat ayakkabılar, açık bir iştah ve kapalı bir telefon alın. Gostilje’de suyun nasıl hikâye anlattığını, Sirogojno’da ise zamanın nasıl örülebileceğini öğreneceksiniz. Ve şehre döndüğünüzde, yanınızda en nadir hatırayı getirdiğinizi fark edeceksiniz – bir çantaya sığmayan, ama insana çok yakışan bir huzur.