Leskovac

Leskovac, Sırbistan’ın güneyindeki verimli bir havzada yer alır; yaşamı doğal olarak davet eden bir coğrafyadadır: ovalar bahçeler için yeterince yumuşak, çevredeki tepeler ve dağlar ise kentin orman kokusunu asla unutmamasını sağlayacak kadar yakındır. Yüzyıllardır sebze yetiştirilmesi ve kırmızı biberin neredeyse yerel bir para birimi sayılması tesadüf değildir – Leskovac’ta lezzet anlatılmaz, yetiştirilir. Kent, bir zamanlar “Sırp Manchester’ı” olarak anılmasına yol açan güçlü tekstil sanayisiyle olduğu kadar, üstün bahçeciliği ve gastronomisiyle de hatırlanır.

Leskovac’ı anlamak isteyenler, kentin üzerinde doğal bir teras gibi yükselen Hisar Tepesi’nden başlamalıdır. Bugün burası düzenlenmiş bir mesire alanı ve anıt parkı olup, etno-arkeolojik bir kompleks ve tek bir yüzyılla sınırlı kalmayan hikâyeler sunar.

Leskovac Ulusal Müzesi’nde yer alan kalıcı sergi “Leskovac Bölgesinin Zaman Makinesi”, ziyaretçileri bölgenin geçmişi boyunca bir yolculuğa çıkarır; özellikle Sırp şövalyesi Nikola Skobaljić’in figürü güçlü bir iz bırakır – halk hafızasında çoktan tarihten efsaneye dönüşmüş bir kahraman.

Vitrinlerden çok “sahayı” sevenler için ise çevre, Vučje’nin ve Vučjanka Nehri kanyonunun üzerindeki Skobaljić Kenti (Zelen Grad) hikâyesini sunar – doğanın savunmayı bizzat tasarlamış gibi göründüğü bir yer.

Leskovac’ın merkezi şaşırtmayı bilir: değerli Avrupa mimarisi örneklerinin yanı sıra Belediye Binası ve tanınabilir Balkan üslubundaki Šop Đokić Evi kentsel çekirdeği süsler.

Kentin kimliğinde Ortodoks kiliselerinin de özel bir yeri vardır: Odžaklija olarak bilinen Meryem Ana’nın Doğuşu Kilisesi ile Kutsal Üçleme Katedrali, birlikte yerel topluluğun gücünü ve sürekliliğini yansıtır.

Leskovac’ın kelimenin tam anlamıyla nasıl “çalıştığını” anlamak isteyenler ise Strojkovac köyüne yönelmelidir: eski bir su değirmeninin atmosferinde yer alan Tekstil Sanayi Müzesi, kentin ritminin, çalışma disiplininin ve hırsının buradan doğduğu dönemi hatırlatır.

Leskovac’ta ızgara bir yemekten fazlasıdır; kentin kartvizitidir. Mućkalica, Leskovac “treni”, ajvar ve masaya geldiğinde büyük bir olaya dönüşen pek çok “küçük” lezzet ona eşlik eder.

Bu hikâyenin zirvesi Roštiljijada’dır – her yıl kenti lezzetin, (iyi olan) dumanın ve müziğin sahnesine dönüştüren, kültürel içerikleri de kapsayan bir festival.

Rehberden pratik bir tavsiye: aç gelin ama meraklı da olun. Leskovac’ta “sadece tadına bakacağım” çoğu zaman “tatlı nerede… bir porsiyon daha”ya dönüşür.

Leskovac yakınlarında Sırbistan’ın en etkileyici arkeolojik sürprizlerinden biri yer alır: Caričin Grad – Justiniana Prima (Latince: Justiniana Prima), İmparator I. Justinianus tarafından kurulan erken Bizans metropolü. Alan UNESCO’nun Geçici Listesi’ndedir ve kalıntıları arasında yürümek insana aynı anda hem küçük hem de ayrıcalıklı hissettiren nadir bir etki yaratır.

Bir diğer unutulmaz gezi, Vučjanka Nehri kanyonundan Vučje Hidroelektrik Santrali’ne uzanır – suyun kelimenin tam anlamıyla bir devrimi başlattığı bir yer. Santral 1903 yılında faaliyete geçmiştir; bu tarih, Niagara Şelaleleri’ndeki hidroelektrik santralden yalnızca sekiz yıl sonradır. Bu başarının en büyük payı, Sırbistan Krallığı’nda elektrifikasyonun öncüsü ve Nikola Tesla’nın yakın dostu olan Profesör Đorđe Stanojević’e aittir.

Daha sakin bir tempo arayanlar için çevredeki Jašunja Manastırları kompleksi ve Rudare Manastırı da önerilir – güney Sırbistan’ın enerjisinin yanında derin bir sessizliğe de sahip olduğunu hatırlatan noktalar.

2026 yılı boyunca Leskovac “Ulusal Kültür Başkenti” unvanını taşıyacak ve zengin, çeşitli bir kültür programıyla ziyaretçileri daha da cezbedecektir. Kent; çağdaş sanat, geleneksel yaratıcılık, festivaller, sergiler, konserler ve yerel sahneyi bölgesel ve Avrupa kültür akımlarıyla buluşturan karşılaşmalar için büyük, açık bir sahneye dönüşecektir. Kamusal alanlara, özgün kentsel mekânlara ve vatandaşların katılımına özel vurgu yapılarak kültür, kurumların dışına taşacak ve günlük yaşamın bir parçası hâline gelecektir.

Leskovac’a varış her zaman merakla doludur; ayrılış ise gastronomik keyifler ve insanı tekrar tekrar geri çağıran hikâyelerle.